مهدى فرمانيان
97
آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )
اين گروه از زيديه به دليل انتساب به يكى از سران خود با نام مطرّف بن شهاب كه در نيمه اول قرن پنجم مىزيسته به نام مطرّفيّه خوانده شدهاند . مجموعه اعتقادات كلامى و احيانا سياسى آنان موجب شد تا امامان و عالمان زيديه در برابر آنان ايستادگى كنند و دست به مقابلهاى همهجانبه عليه آنان بزنند . « 1 » 3 . مخترعه به جريان اصلى زيديه كه در مقابل مطرفيّه ايستادگى و با آنان مخالفت مىكرد و پس از روى كارآمدن دوبارهء حكومت زيديه در قرن پنجم به مقابلهء جدى با آنان روى آورد ، مخترعه گفته مىشود . آنان قائل به اختراع اجسام توسط خداوند بودند . البته با افول و اضمحلال مطرفيه در قرن هفتم به بعد ، از اصطلاح مخترعه نيز استفاده نشد و از آن پس از اين اصطلاح هم اثرى نمىبينيم . دولت دوم زيديه يمن در سال 532 هجرى امام زيديه ، متوكل على اللّه احمد بن سليمان كه از نوادگان هادى يحيى بن حسين بود ، بار ديگر حركت زيديه را جانى دوباره بخشيد و پس از مبارزات فراوان موفق شد حكومت زيديه را بر مناطقى از شمال يمن بگستراند . او علاوه بر نشستن بر كرسى امامت و رهبرى سياسى ، با تأثيرگذارى فكرى و تأليفات مهم خود كه براساس خط اصيل زيديه جاروديه بود ، با جريانات انحرافى در داخل صفوف زيديه و از جمله مطرفيه كه در طول يك قرن فترت ، رشد زيادى كرده بودند ، به مقابلهء جدى پرداخت . احمد بن سليمان در سال 566 هجرى وفات يافت . منصور باللّه عبد اللّه بن حمزه كه او نيز از نسل قاسم رسّى بود ، راه او را با قوت بيشترى ادامه داد و اقتدار زيديه را براى بار ديگر به آنان باز گرداند . عبد اللّه بن حمزه با تأليفات بسيار و مبارزات بىامان علمى و سياسى و نظامى و از جمله مبارزه قاطع با مطرّفيه كه موجب شد براى هميشه آنان از صحنه خارج شوند ، يكى از مؤثرترين و مهمترين امامان زيديه در طول تاريخ آنان به شمار مىآيد و از وى بهعنوان مجدد زيديه در قرن ششم نام مىبرند . وى در سال 614 هجرى از دنيا رفت ، ولى امامان زيديه كه اغلب از نوادگان
--> ( 1 ) . ر . ك : انصارى قمى ، حسن ، يادداشتى دربارهء مطرفيه ، كتاب ماه دين ، شمارهء 49 - 50 .